Olej 5W30 czy 5W40 – czym się różnią i jak wybrać zgodnie z wymaganiami silnika?

Olej 5W40 ma po rozgrzaniu silnika wyższą lepkość niż 5W30, czyli stawia większy opór przy płynięciu, ale wyższa lepkość nie oznacza lepszej ochrony. Producent auta czy maszyny dobiera klasę lepkości do konstrukcji silnika, na przykład do luzów między współpracującymi częściami, więc wyższa liczba może wykraczać poza jego wymagania. Zapis zimowy (czyli wartość po literze W) jest w obu olejach ten sam, a różnicę opisują liczby 30 i 40, które dotyczą pracy w pełnej temperaturze. O specyfikacji i aprobacie oleju nie mówią nic, a trzeba je sprawdzić równie starannie jak lepkość.

Załóżmy, że w ciągniku rolniczym czy ciężarówce trzeba uzupełnić olej, a w warsztacie stoją dwa pojemniki: 5W30 i 5W40. Oba oleje należą do tej samej klasy zimowej 5W, więc do porównania zostaje jedna liczba, która sama o zgodności nie przesądza. Oznaczenie wygląda na niewielką różnicę, ale silniki samochodów ciężarowych i maszyn mają inne wymagania niż silniki samochodów osobowych. Dylemat wraca przy dolewce w trasie i przy planowanym serwisie. Co ciekawe, zdarza się, że do jednego silnika konstruktorzy dopuszczają oleje o różnych lepkościach i zazwyczaj łączy się to warunkami eksploatacyjnymi (w skrócie: klimatem)

Co oznaczają 5W oraz liczby 30 i 40?

Oznaczenie 5W30 to zapis klasy lepkości SAE, czyli skali, w której lepkość oznacza opór oleju przy płynięciu. Liczba przed literą W (od angielskiego winter) opisuje zachowanie oleju na zimno, a liczba po niej – w wysokiej temperaturze pracy silnika. Liczby 30 i 40 nie są więc temperaturą otoczenia, tylko numerami klas lepkości.

Wspólna klasa 5W oznacza te same wymagania klasyfikacyjne, a nie identyczne wyniki każdego produktu w każdej temperaturze. Zimą oleje 5W30 i 5W40 nie muszą więc zachowywać się tak samo.

Czym różnią się oleje 5W30 i 5W40 po rozgrzaniu silnika?

Po rozgrzaniu silnika olej 5W40 jest gęstszy niż 5W30, czyli stawia większy opór przy płynięciu. Wspólne 5W oznacza tylko, że oba oleje mieszczą się w tej samej klasie zimowej, a nie że na zimno zachowują się identycznie. Gęstszy olej nie zapewnia automatycznie lepszej ochrony, bo producent dobiera lepkość do konstrukcji silnika, na przykład do luzów między współpracującymi częściami. Liczba 40 bywa więc wymaganiem innego silnika, a nie wskazuje na wyższy poziom ochrony niż 30.

Porównanie olejów 5W30 i 5W40 – lepkość, zgodność z silnikiem, specyfikacja i aprobata

Kryterium	5W30	5W40	Znaczenie przy doborze
Oznaczenie zimowe	5W	5W	Ta sama klasa zimowa, ale nie identyczne wyniki produktów
Klasa w wysokiej temperaturze	30	40	Wyższa liczba to wyższa klasa lepkości po rozgrzaniu silnika
Zgodność z silnikiem	zależna od wymagań producenta	zależna od wymagań producenta	Rozstrzyga instrukcja silnika
Specyfikacja i aprobata	zależne od produktu	zależne od produktu	Nie wynikają z oznaczenia SAE

Dlaczego trzeba sprawdzić także specyfikację i aprobatę?

Przez zakupem czy dolaniem oleju trzeba sprawdzić także specyfikację i aprobatę, bo oznaczenie SAE, takie jak 5W30 czy 5W40, dotyczy wyłącznie lepkości, a nie jakości oleju ani zgody producenta silnika. Specyfikacja określa poziom jakości oleju według przyjętej klasyfikacji. Aprobata to formalna zgoda producenta silnika na stosowanie konkretnego oleju. Napis „odpowiedni do silnika" na opakowaniu jest zapewnieniem producenta oleju i aprobaty nie zastępuje. Dwa oleje z identycznym oznaczeniem SAE mogą więc różnić się od siebie na tyle, że nie można ich stosować zamiennie.

W instrukcji silnika i na opakowaniu oleju trzeba odczytać:

• klasę lepkości SAE wymaganą dla silnika;
• wymaganą specyfikację eksploatacyjną;
• aprobaty producenta silnika;
• wykaz specyfikacji i aprobat podany przez producenta oleju.

Dane z instrukcji porównuje się z wykazem na opakowaniu lub w karcie technicznej oleju. Gdy wymagana aprobata w nim nie widnieje, zgodność trzeba potwierdzić u producenta oleju lub silnika, nawet jeśli lepkość się zgadza.

Czym olej do samochodów ciężarowych i maszyn różni się od oleju do samochodów osobowych?

Olej do samochodów ciężarowych i maszyn różni się od oleju do samochodów osobowych głównie specyfikacją, a nie klasą lepkości. Oznaczenie 5W30 lub 5W40 może widnieć na olejach do obu zastosowań, choć olej do samochodu osobowego nie będzie spełniać wymagań silnika ciężarowego ani maszyny.

Silniki wysokoprężne samochodów ciężarowych i maszyn rolniczych pracują zwykle pod większym obciążeniem i przez więcej godzin, więc olej musi sobie radzić z większą ilością sadzy. Producenci uwzględniają to w dodatkach i wymaganych specyfikacjach, które mają inne oznaczenia niż w samochodach osobowych.

Skala lepkości olejów przekładniowych jest osobna, więc ich liczb nie porównuje się z 5W30 ani 5W40. Zapis na takim oleju czyta się inaczej, a reguły wyjaśnia nasz inny artykuł o oznaczeniach olejów przekładniowych.

5W30 czy 5W40 do diesla i silnika benzynowego?

Wybór zależy od konkretnego silnika i jego wymagań, nie od rodzaju paliwa. Samochody ciężarowe i maszyny rolnicze mają zwykle silniki wysokoprężne, a zasada jest ta sama także dla silnika benzynowego. Samo paliwo, duży przebieg czy turbosprężarka nie wystarczają do wyboru klasy, bo producent może dopuszczać jedną klasę, kilka albo uzależniać ją od warunków pracy.

Zmiana lepkości i dolewka wymagają sprawdzenia instrukcji

Zmianę klasy lepkości i dolewkę trzeba ocenić osobno, a w obu przypadkach rozstrzyga instrukcja silnika. Przy planowanej zmianie oleju producent wskazuje klasy lepkości i specyfikacje dopuszczone do danego silnika.

Dolany olej miesza się z tym, który jest już w silniku, więc znaczenie ma zgodność obu produktów, a nie tylko oznaczenie SAE. Uniwersalnej zgody na mieszanie nie ma, podobnie jak reguły przejścia na 5W40 np. z 0W40 po określonym przebiegu.

Co z filtrem przy wymianie oleju w samochodzie ciężarowym lub maszynie?

Przy serwisie oleju trzeba dobrać także filtr oleju, a o terminie jego wymiany rozstrzyga instrukcja maszyny. Wymiana oleju bez wymiany filtra zostawia w układzie zanieczyszczenia, które filtr zatrzymał.

Wybór zaczyna się od numeru filtra, który podaje dokumentacja silnika lub maszyny. Z numerem łatwiej przeglądać filtry oleju po oznaczeniach, a nie po ogólnym opisie typu „do ciągnika”.

Przy najbliższym serwisie warto od razu przygotować filtr. Filtracja to nasza specjalność, dlatego zapraszamy do Filterland po filtry oleju. Zachęcamy do przejrzenia kategorii i sprawdzenia numeru części w dokumentacji silnika. Odpowiednio dobrany filtr – markowy zamiennik – jest równie istotny jak właściwy olej.

Olej 5W30 czy 5W40? Pytania i odpowiedzi (FAQ)

Czy 5W40 zawsze lepiej chroni silnik niż 5W30?

Nie, ochrona zależy od wymagań silnika i specyfikacji oleju. Wyższa klasa lepkości nie oznacza wyższej ochrony, a w silniku samochodu ciężarowego lub maszyny wymagającym 5W30 olej 5W40 może być niezgodny z zaleceniami producenta. Rozstrzygają instrukcja silnika i aprobata oleju.

Czy duży przebieg jest powodem do zmiany 5W30 na 5W40?

Sam przebieg ani liczba godzin pracy maszyny nie wyznaczają takiej granicy. Decyzję trzeba oprzeć na instrukcji silnika i ocenie jego stanu przez serwis. Jeśli producent nie dopuszcza innej klasy, obowiązuje ta wskazana w instrukcji.

Czy do diesla z filtrem DPF wystarczy olej o odpowiedniej lepkości?

Sama lepkość nie wystarcza, bo to tylko jedno z wymagań. Producent silnika z filtrem DPF, czyli filtrem cząstek stałych w układzie wydechowym, może wymagać też określonej specyfikacji i aprobaty oleju. Informację podaje instrukcja silnika.

Czy można dolać 5W40 do oleju 5W30?

Odpowiedź zależy od zaleceń producenta silnika i zgodności obu produktów. Uniwersalnej reguły dla mieszania olejów nie ma. Przy wątpliwościach zgodność potwierdza producent oleju lub serwis.